/  Toelichting onderdelen eco-systeem

Toelichting onderdelen eco-systeem

BODEM ALS BASIS
Want de toekomst ligt onder je voeten.

Hier op onze natuurboerderij geloven we dat de bodem de basis is en biodiversiteit de sleutel. Dat leggen we even uit: Een gezonde bodem zit vol met mineralen en leven! Denk aan wormen, nuttige bacteriën en schimmels. Dus hoe rijker de grond onder je voeten, hoe rijker en voedzamer de oogst. Daarnaast werkt een goede bodem als een spons. Hij neemt water op als het regent en bij droogte blijft hij lang vocht afgeven. Maar hoe krijg je de bodem gezond? Door te beginnen met diepwortelende planten de ruimte te geven. Ze houden de bodem open, kunnen harde grondlagen doorbreken, verbeteren de sponsfunctie en blijven in droge periodes makkelijker groeien. Alle planten, dieren en landschapselementen die je op onze landerijen tegen gaat komen, dragen bij aan bodemverbetering en biodiversiteit.

1. VOEDSELBOS MESCHERHEI

Honderden meerjarige vruchtdragende gewassen hebben we hier geplant zoals nashipeer, olijfwilg, Chinese kwee, szechuan peper en verschillende bessen waaronder honingbes, jostabes, aalbes, zwarte bes en mahonia. Al deze soorten zijn zich lekker diep aan het wortelen in de grond.  

Glooiend Zuid-Limburgs landschap als kompas

Bij alles wat we doen hier bij HEI15 is het karaktervolle landschap onze leidraad. Dus ook bij de aanplant van onze voedselbossen. Daarom staan de planten gepositioneerd op de natuurlijke hoogtelijnen. Met een beetje oog ervoor, kun je de lijnen zien als je langs de paaltjes de planten volgt. Zo accentueren we het reliëf en het glooiende karakter van het gebied én zorgen we voor natuurlijke waterkering. Regenwater stroomt niet zomaar de helling af en heeft daardoor meer kans om te infiltreren in de bodem.

Zon, wind en helling

Bij de opbouw van ons voedselbos houden we rekening met de stand van de zon, de wind en het reliëf van het landschap. Witte Els bomen, volgroeid zes meter hoog, zijn geplant als een beschermende muur tegen de wind net als een bloesemboog van inheemse soorten. Deze boog, volgroeid zo’n vier meter, dient ook als windbreker en trekt enorm veel insecten aan. En die zorgen op hun beurt weer voor bestuiving.

Weetje:
Per rij staat er één plantensoort in verschillende variëteiten. Zo kunnen de gewassen zich onderling bestuiven want sommige soorten kunnen dat zelf niet. Daarnaast zorgen de verschillende variëteiten voor nog meer biodiversiteit en voor risicospreiding wat de oogst betreft.

 

2. AGROFORESTRY IN COMBINATIE MET KRUIDENRIJK HOOILAND

Agroforestry: combinaties die elkaar versterken

Combineer landbouw met bos en je krijgt agroforestry. Het is de verzamelnaam voor landbouwsystemen waarin bewust houtige bomen en struiken gecombineerd worden met andere landbouwgewassen of veeteelt op hetzelfde stuk land. Op dit stuk land maken we gebruik van deze techniek om optimaal samen te werken met de natuur. Afwisselend, in lijn met de natuurlijke hoogtelijnen zie je hier: walnotenbomen, perzikbomen en frambozenstruiken. Voordelig aan deze manier van planten is dat de biodiversiteit toeneemt en de gewasziekte afneemt. Daarnaast creëren we zo een organische waterwal en blijft het regenwater in ons eigen ecosysteem. Het afwisselend planten van gewassen heeft ook voor de oogstopbrengst voordelen. De hoofdproducent op dit stuk land wordt in de toekomst de walnoot maar het duurt tien jaar voor deze volgroeid is en goed produceert. Tot die tijd zorgen de perzik en de framboos voor de vruchten. Die staan overigens graag in de schaduw van de walnoot. Een optimale combinatie van planten dus die afwisselend vruchtdragend zijn en zo samen jaarrond voor opbrengst gaan zorgen.

Kruidenrijk hooiland

Onder je voeten wordt gewerkt aan kruidenrijk hooiland. Graslanden die vroeger te vochtig waren voor het vee werden gebruikt om hooi van te oogsten. Deze hooilanden verschraalden doordat ze wel gemaaid werden maar niet bemest. Daardoor kwam er ruimte voor inheemse plantengroei. Door nieuwe gewassen en landbouwtechnieken verdwijnen hooilanden uit ons landschap en daarmee diverse inheemse plantensoorten. Voedselarme, verschraalde grond is misschien ongunstig als bodem voor een groen grasweiland maar is daarentegen een goede basis voor andere bijzondere begroeiing. Door verschraling geven we hier weer ruimte aan biodiversiteit en stimuleren we daarmee een gezond bodemleven.

Natuurlijke bescherming

We faciliteren de biodiversiteit hier dus zo goed mogelijk met onder andere agroforestry en kruidenrijk hooiland voor een optimale samenwerking tussen diverse plantensoorten en een rijk bodemleven vol schimmels, bacteriën en mineralen. Bijkomend voordeel is dat de natuur zo zelf zorgt voor bescherming tegen en bestrijding van ziektes en plagen.

Weetje:
De struweelhagen (met diverse soorten) langs de grens van het HEI15 gebied vormen een natuurlijke omheining van zo’n vier meter hoog en zijn een fijne schuilplek voor vogels, insecten en andere wild.

 

3.          Kalkgrasland

Voorheen was dit een groene grasweide. De bodem hier hebben we laten verschralen. We hebben dus geen mest of voedingstoffen meer toegevoegd en het land is tien jaar niet bewerkt. Daarnaast is de bodem hier van nature rijk aan kalk: gunstig voor kruiden om voedingsstoffen beter op te nemen en daardoor uitbundiger te groeien en bloeien. Zo is de bodem inmiddels hersteld naar een meer natuurlijke situatie. Een waar veel grassoorten nauwelijks overleven en veel graslandkruiden juist opbloeien. Denk aan bekende soorten zoals de boterbloem, paardenbloem, margriet en veldzuring. Deze soorten dragen bij aan de biodiversiteit en trekken weer dieren en insecten aan. En op termijn hopen we nog veel meer soorten kruiden en mossen hier aan te treffen zoals: Grote centaurie, Duifkruid, Beemdhaver, Breed fakkelgras, Geel zonneroosje, Echte gamander, Gevinde kortsteel (veelal met hoge bedekking), Kuifvleugeltjesbloem, Kammos, Kalkvedermos en Kalkgoudmos.

Weetje:

Nu profiteren ook onze koeien ervan. Ze kunnen zich rijkelijk voeden met allerlei eetbare plantensoorten, grassen en kruiden. Ze lopen het hele jaar buiten en hoeven niet bijgevoerd te worden. De bodem bevat voldoende mineralen die de koeien weer via het eten van diepwortelende planten binnenkrijgen.

3. KALKGRASLAND

Voorheen was dit een groene grasweide. De bodem hier hebben we laten verschralen. We hebben dus geen mest of voedingstoffen meer toegevoegd en het land is tien jaar niet bewerkt. Daarnaast is de bodem hier van nature rijk aan kalk: gunstig voor kruiden om voedingsstoffen beter op te nemen en daardoor uitbundiger te groeien en bloeien. Zo is de bodem inmiddels hersteld naar een meer natuurlijke situatie. Een waar veel grassoorten nauwelijks overleven en veel graslandkruiden juist opbloeien. Denk aan bekende soorten zoals de boterbloem, paardenbloem, margriet en veldzuring. Op termijn hopen we ook de volgende soorten tegen te komen: grote centaurie, duifkruid, beemdhaver, breed fakkelgras, geel zonneroosje, echte gamander, gevinde kortsteel, kuifvleugeltjesbloem en de mossen kammos, kalkvedermos en kalkgoudmos. Deze soorten dragen allemaal bij aan de biodiversiteit en trekken weer dieren en insecten aan.

Weetje:
Nu profiteren ook onze koeien ervan. Ze kunnen zich rijkelijk voeden met allerlei eetbare plantensoorten, grassen en kruiden. Ze lopen het hele jaar buiten en hoeven niet bijgevoerd te worden. De bodem bevat voldoende mineralen die de koeien weer via het eten van diepwortelende planten binnenkrijgen.

 

4. VOEDSELBOS DELWEI

Hier waan je je echt even weg van alles! Dit stuk land is al meer dan vijftig jaar ‘gewoon’ grasland. Hier werd de grond dus niet verstoord. De bodem zit hier vol met leven. Zoals wormen die al kronkelend de grond lekker luchtig houden. Een heerlijke bedding dus voor ons tweede voedselbos met onder andere de japanse walnoot, tamme kastanje, hazelaar, japanse en chinese kwee, mispel, trazel, appel, peer, pruim, perzik en de nashipeer. En verschillende bessensoorten waaronder aalbes, jostabes, zwarte bes en kruisbes. Soms is het lastig om geduldig te blijven maar het is belangrijk om de natuur de tijd te geven. Intussen blijven we haar goed observeren. Want zowel voor ons en de natuur is het pionieren. Blijkt iets niet te werken? Dan zoeken we een oplossing. Door samen te werken met de natuur ontstaat hier een bloeiend ecosysteem. Daar zijn we zeker van!

Weetje:
We werken aan een database waarin al onze gewassen zijn opgeslagen. Met GPS-coördinaten weten we precies waar de verschillende soorten staan en hoeveel deze in de toekomst aan oogst gaan opbrengen.

In een voedselbos planten we overigens niet zomaar iets. Alle soorten dragen op hun eigen manier bij aan het ecosysteem. Een voedselbos bestaat daarom uit zeven vegetatielagen:
Kroonlaag – grote bomen
Tussenlaag – kleinere bomen
Verticale laag – klimplanten
Struiklaag – fruitstruiken
Kruidlaag – groenten en kruiden
Horizontale laag – bodembedekkers
Ondergrondse laag – wortels en knollen

 

5. AGROFORESTRY IN COMBINATIE MET PRODUCTIEF KRUIDENGRASLAND

Ook op dit stuk land passen we agroforestry toe. Met een combinatie van verschillende (half)hoogstambomen en vruchtdragende struiken dragen we bij aan de biodiversiteit, verbeteren we het bodemleven en zorgen we voor jaarrond opbrengst.

Productief kruidengrasland

Hoe droger de grond, hoe minder er groeit. Dat is natuurlijk ongunstig. Om een gezonde, vochtige bodem te bevorderen, helpen we hier een handje. Door het land in te zaaien met een kruidenrijk mengsel creëren we een zogenaamd productief kruidenrijkgrasland. Hier werken verschillende grassen, vlinderbloemigen en kruiden samen waardoor een productieve en biodiverse begroeiing van de bodem ontstaat. Dat komt ook de bomen en struiken die hier groeien en bloeien ten goede.

De droogte tegengaan

De diepwortelende soorten kunnen ook in drogere periodes genoeg water uit de diepere bodem halen. Bovendien kan een goed doorwortelde grond meer water vasthouden én de intensieve bodembedekking van bijvoorbeeld klavers zorgt ervoor dat minder water verdampt vanuit de bodem.

Weetje:
Op onze kruidenrijke graslanden gebruiken we geen kunstmest. Kunstmest stimuleert namelijk de groei van het gras. Wij willen de kruiden juist meer ruimte geven. Daarnaast stimuleren we een sterke worteling door niet te bemesten. En wanneer de vlinderbloemigen zoals rode en witte klaver gevestigd zijn, vangen zij stikstof via de lucht en geven ze dit af aan de bodem.

6. BLOEMENSTROOK

Opwaarts de helling hebben we een brede bloemenstrook gecreëerd. Een grote diversiteit aan inheemse wilde bloemen zoals echte kamille, grote klaproos, gewone magriet, knoopkruid, honingklaver, venkel, chicorei, huttentut en oude rogge. Ze dragen bij aan de biodiversiteit en trekken ontzettend veel insecten aan die weer belangrijk zijn voor de bestuiving of bescherming van gewassen. Daarnaast zorgt deze strook voor een prachtige kleurexplosie in de zomer en is hij in de winter een welkome schuilplek voor vogels en overwinterplek voor bijvoorbeeld spinnen.

7. GRAZENDE WERKNEMERS

Onze dieren lopen het hele jaar buiten. Het grootste deel daarvan lopen ze hier op het grasland met hoogstambomen. In de winter gaan ze naar het lagergelegen land voor meer beschutting dankzij de bosrand van het Savelsbos. Dit grasland is opgedeeld in vakken. Deze vakken worden afwisselend begraasd door verschillende dieren. De koeien eten het gras, de schapen eten de houtachtige soorten, de ezels eten onder andere distels en de kip zorgt voor mestverspreiding. Samen zorgen ze voor verschillende soorten mest op het land. Ieder dier heeft iedere fase zijn eigen functie. De bodem krijgt zo steeds de kans om zich te herstellen omdat ieder dier er iets anders van eet.

Weetje:
De heggen zijn als een waar saladebuffet voor de dieren met mineraalrijk voedsel. En de strokenteelt van bloemen, langs de natuurlijke hoogtelijnen, trekken weer insecten aan en zorgen voor beschutting voor de dieren.

 

8. SAVELSBOS

Het Savelsbos is een Natura 2000 gebied en een van de mooiste en uniekste bossen van Nederland. HEI15 gebied grenst aan het Savelsbos: een zes kilometer lange bosstrook langs de helling van de Maasvallei. Een eeuwenoud ecosysteem bestaande uit eiken-haagbeukenbos, kalkrijk parelgras-beukenbos, gierstgras-beukenbos en beuken-eikenbos met hulst. Én heerlijke daslook. Allemaal beschermde inheemse soorten. Het is een beschutte plek waar het goed toeven is voor dieren als reeën, dassen, eikelmuizen en de middelste bonte specht. De directe verbinding tussen dit oeroude bos en onze landerijen is een ideale springplank voor de groei en bloei van het ecosysteem op onze natuurboerderij.

You don't have permission to register